Za kosmetykami bez okrucieństwa wobec zwierząt i Europą bez testów na zwierzętach

Przedłożenie i rozpatrzenie inicjatywy

Inicjatywa „Za kosmetykami bez okrucieństwa wobec zwierząt i Europą bez testów na zwierzętach” została przedłożona Komisji 25 stycznia 2023 r. po zebraniu 1 217 916 zweryfikowanych deklaracji poparcia. Przeczytaj komunikat prasowy.

17 marca 2023 r. organizatorzy spotkali się z Věrą Jourovą, wiceprzewodniczącą Komisji Europejskiej ds. wartości i przejrzystości, oraz z Thierrym Bretonem, komisarzem ds. rynku wewnętrznego. Zobacz zdjęcia.

Wysłuchanie publiczne na temat inicjatywy odbyło się w Parlamencie Europejskim 25 maja 2023 r. Obejrzyj całe nagranie i wybrane fragmenty.

Inicjatywę omówiono na sesji plenarnej Parlamentu Europejskiego 10 lipca 2023 r. Obejrzyj nagranie.

25 lipca 2023 r. Komisja przyjęła komunikat, w którym przedstawiła odpowiedź na inicjatywę „Za kosmetykami bez okrucieństwa wobec zwierząt i Europą bez testów na zwierzętach”. Przeczytaj komunikat prasowy

 

Odpowiedź Komisji Europejskiej

 

Główne wnioski z komunikatu:

W odpowiedzi na konkretne cele zaproponowane w tej inicjatywie obywatelskiej Komisja przedstawia następujące działania mające na celu dalsze ograniczenie badań na zwierzętach:

• Ochrona i wzmocnienie zakazu testowania kosmetyków na zwierzętach: Rozporządzenie UE w sprawie kosmetyków zakazuje już teraz wprowadzania do obrotu produktów kosmetycznych testowanych na zwierzętach. Zakaz ten nie obejmuje jednak testów bezpieczeństwa wymaganych do oceny ryzyka związanego z chemikaliami dla pracowników i środowiska na mocy rozporządzenia UE w sprawie rejestracji, oceny, udzielania zezwoleń i stosowanych ograniczeń w zakresie chemikaliów (REACH). Powiązania między tymi dwoma aktami prawnymi są obecnie oceniane przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w związku z dwiema sprawami. Komisja weźmie pod uwagę wyniki tych spraw w kontekście ewentualnych zmian legislacyjnych na przyszłość.
• Ulepszenie unijnych przepisów dotyczących chemikaliów: Komisja będzie współpracowała ze wszystkimi zainteresowanymi stronami przy opracowaniu planu działania dotyczącego ocen bezpieczeństwa chemicznego przeprowadzanych bez testów na zwierzętach. Ten plan posłuży jako ramy przewodnie dla dalszych działań i inicjatyw mających na celu ograniczenie, a ostatecznie wyeliminowanie badań na zwierzętach w kontekście prawodawstwa dotyczącego chemikaliów w Unii Europejskiej.
• Modernizacja nauki w UE: Komisja będzie nadal zdecydowanie wspierała finansowo opracowywanie alternatywnych metod. Zainicjuje również szereg działań w celu szybszego odchodzenia od testów na zwierzętach w sektorze badań naukowych, edukacji i szkoleń.

Działania następcze

Ta sekcja zawiera informacje o działaniach następczych podjętych przez Komisję i inne instytucje po odpowiedzi Komisji:

Spotkanie uzupełniające

8 listopada 2023 r. komisarz Virginijus Sinkevičius spotkał się z organizatorami inicjatywy „Za kosmetykami bez okrucieństwa wobec zwierząt i Europą bez testów na zwierzętach” w celu omówienia odpowiedzi Komisji.

Rozpoczęcie prac nad planem działania w 2023 r. i jego publikacja 1 czerwca 2026 r.

W drugiej połowie 2023 r. Komisja rozpoczęła prace nad zapowiedzianym w odpowiedzi na europejską inicjatywę obywatelską planem działania na rzecz stopniowego wycofywania badań na zwierzętach na potrzeby ocen bezpieczeństwa chemicznego. 

Prace zakończono w 2026 r., a plan działania opublikowano 1 czerwca 2026 r. (komunikat prasowy). 

Informacje na temat planu działania na rzecz stopniowego wycofywania badań na zwierzętach są dostępne na tej stronie internetowej.

Z kolei na tej stronie znajdziesz informacje o warsztatach i konferencjach organizowanych od 2023 r.

Zobacz informacje na temat Europejskiego Partnerstwa na rzecz Alternatywnego Podejścia do Testów na Zwierzętach (EPAA) – partnerstwa między Komisją Europejską a sektorem, które ma na celu zastąpienie badań na zwierzętach innowacyjnymi metodami niewymagającymi wykorzystania zwierząt/metodami stosowanymi w ramach nowego podejścia. Zobacz też informacje o organizowanych w ramach tego partnerstwa konferencjach i działaniach. 

Prace nad wdrożeniem tego planu działania rozpoczęły się w czerwcu 2026 r., kiedy to utworzony został zespół sterujący ds. planu działania, odpowiadający za wspieranie jego realizacji. W dniach 1–3 czerwca 2026 r. Komisja zorganizowała wspólnie z EPAA trzydniową konferencję pt. „Bezpieczeństwo chemiczne bez wykorzystania zwierząt i wdrażanie planu działania”, której program obejmował sesje poświęcone bezpiecznym przestrzeniom i wykorzystaniu sztucznej inteligencji na potrzeby działalności naukowej do celów regulacyjnych.

Inną ważną inicjatywą jest platforma współpracy w zakresie metod alternatywnych wobec testów na zwierzętach (CP-AAT), która rozpoczęła działalność w czerwcu 2026 r. Jej celem jest promowanie stosowania metod niewymagających wykorzystania zwierząt we wszystkich obszarach prawodawstwa wchodzących w zakres odpowiedzialności Europejskiej Agencji Chemikaliów (ECHA). Członkami platformy są eksperci ECHA, organy państw członkowskich oraz obserwatorzy z Komisji i organizacji pozarządowych.

Metody alternatywne wobec testów na zwierzętach w badaniach naukowych 

Komisja zaproponowała nowe działanie w ramach europejskiej przestrzeni badawczej (EPB), dotyczące metod niewymagających wykorzystania zwierząt w badaniach biomedycznych i farmaceutycznych. Działanie zostało zaprezentowane na specjalnych warsztatach, które odbyły się podczas konferencji w sprawie europejskiej przestrzeni badawczej w dniach 18–19 września 2024 r. Realizację działania rozpoczęto w grudniu 2025 r.

Komisja włączyła „metody alternatywne wobec testów na zwierzętach” do planu strategicznego programu „Horyzont Europa” na lata 2025–2027 (unijny fundusz badań naukowych i innowacji). 

W dniach 10–11 kwietnia 2025 r. w Komisji Europejskiej (DG ds. Badań Naukowych i Innowacji) odbyły się warsztaty na temat przyszłych priorytetowych obszarów badań nad metodami stosowanymi w ramach nowego podejścia. Sprawozdanie z warsztatów ma zostać opublikowane w późniejszym terminie. 

 

Wyroki Sądu dotyczące związku między REACH a rozporządzeniem w sprawie produktów kosmetycznych (T-655/20 i T-656/20)

Jak stwierdzono w odpowiedzi na pierwszy cel inicjatywy – „ochrona i wzmocnienie zakazu testowania kosmetyków na zwierzętach” – powiązania między rozporządzeniem REACH a rozporządzeniem w sprawie produktów kosmetycznych były wówczas poddawane ocenie przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej. 22 listopada 2023 r. Sąd wydał wyroki i wyjaśnił, że rozporządzenie REACH zobowiązuje przedsiębiorstwa, które produkują lub importują substancje chemiczne stosowane wyłącznie w produktach kosmetycznych, do przekazywania informacji (w razie potrzeby uzyskanych w wyniku testów na zwierzętach) na temat niebezpiecznych właściwości na potrzeby oceny bezpieczeństwa pracowników wytwarzających lub przetwarzających te substancje.

Komisja uważnie przeanalizuje wyroki Trybunału pod kątem ewentualnych środków, jakie należałoby zastosować w przyszłości.