Ναι στα καλλυντικά που δεν δοκιμάζονται σε ζώα — Δέσμευση για μια Ευρώπη χωρίς δοκιμές σε ζώα

Υποβολή και εξέταση

Η πρωτοβουλία «Ναι στα καλλυντικά που δεν δοκιμάζονται σε ζώα — Δέσμευση για μια Ευρώπη χωρίς δοκιμές σε ζώα» υποβλήθηκε στην Επιτροπή στις 25 Ιανουαρίου 2023, αφού συγκέντρωσε 1 217 916 επαληθευμένες δηλώσεις υποστήριξης. Βλ. ανακοίνωση Τύπου.

Στις 17 Μαρτίου 2023 οι διοργανωτές και οι διοργανώτριες της πρωτοβουλίας συναντήθηκαν με την αντιπρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για θέματα Αξιών και Διαφάνειας, Βιέρα Γιούροβα, και τον επίτροπο Εσωτερικής Αγοράς, Τιερί Μπρετόν. Βλ. φωτογραφικό υλικό.

Στις 25 Μαΐου 2023 πραγματοποιήθηκε δημόσια ακρόαση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Βλ. βίντεο και αποσπάσματα.

Η πρωτοβουλία συζητήθηκε στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο κατά τη σύνοδο της ολομέλειάς του στις 10 Ιουλίου 2023. Βλ. βίντεο.

Στις 25 Ιουλίου 2023 η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση στην οποία παρουσιάζει την απάντησή της στην πρωτοβουλία «Ναι στα καλλυντικά που δεν δοκιμάζονται σε ζώα — Δέσμευση για μια Ευρώπη χωρίς δοκιμές σε ζώα». Βλ. δελτίο Τύπου.

 

Απάντηση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής

 

Κύρια συμπεράσματα της ανακοίνωσης:

Η Επιτροπή περιγράφει τις ακόλουθες δράσεις για την περαιτέρω μείωση των δοκιμών σε ζώα, ανταποκρινόμενη στους ειδικούς στόχους της Ευρωπαϊκής Πρωτοβουλίας Πολιτών:

• Προστασία και ενίσχυση της απαγόρευσης των δοκιμών καλλυντικών σε ζώα: Ο κανονισμός της ΕΕ για τα καλλυντικά προϊόντα απαγορεύει ήδη τη διάθεση στην αγορά καλλυντικών προϊόντων που έχουν δοκιμαστεί σε ζώα, αλλά η απαγόρευση αυτή δεν καλύπτει τις δοκιμές ασφάλειας που απαιτούνται για την αξιολόγηση των κινδύνων που ενέχουν για τους εργαζομένους και το περιβάλλον τα χημικά προϊόντα βάσει του κανονισμού της ΕΕ για την καταχώριση, την αξιολόγηση, την αδειοδότηση και τους περιορισμούς των χημικών προϊόντων (REACH). Η διασύνδεση μεταξύ των δύο νομοθετικών πράξεων αξιολογείται επί του παρόντος σε δύο υποθέσεις ενώπιον του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η Επιτροπή θα εξετάσει την έκβαση των δικαστικών υποθέσεων ενόψει πιθανών μελλοντικών νομοθετικών αλλαγών.
• Μετασχηματισμός της νομοθεσίας της ΕΕ για τα χημικά προϊόντα: Η Επιτροπή θα συνεργαστεί με όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη με σκοπό την κατάρτιση χάρτη πορείας για τη διενέργεια αξιολογήσεων χημικής ασφάλειας που δεν περιλαμβάνουν δοκιμές σε ζώα. Ο χάρτης πορείας θα χρησιμεύσει ως πλαίσιο καθοδήγησης για μελλοντικές δράσεις και πρωτοβουλίες με στόχο τη μείωση και τελικά την εξάλειψη των δοκιμών σε ζώα στο πλαίσιο της νομοθεσίας για τα χημικά προϊόντα που εφαρμόζεται στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
• Εκσυγχρονισμός της επιστήμης στην ΕΕ: Η Επιτροπή θα συνεχίσει να στηρίζει σθεναρά, με κατάλληλη χρηματοδότηση, την ανάπτυξη εναλλακτικών προσεγγίσεων. Θα δρομολογήσει επίσης σειρά δράσεων για την επιτάχυνση της μείωσης των δοκιμών σε ζώα στην έρευνα, την εκπαίδευση και την κατάρτιση.

Επακόλουθες ενέργειες

Η ενότητα αυτή περιέχει πληροφορίες σχετικά με τις ενέργειες στις οποίες προέβησαν τόσο η Επιτροπή όσο και άλλα όργανα μετά την απάντηση της Επιτροπής.

Επακόλουθη συνεδρίαση

Στις 8 Νοεμβρίου 2023 ο επίτροπος Βιργκίνιους Σινκέβιτσιους συναντήθηκε με τους διοργανωτές και τις διοργανώτριες της πρωτοβουλίας «Ναι στα καλλυντικά που δεν δοκιμάζονται σε ζώα — Δέσμευση για μια Ευρώπη χωρίς δοκιμές σε ζώα» για να συζητήσει την απάντηση της Επιτροπής στην πρωτοβουλία.

Έναρξη των εργασιών για τον χάρτη πορείας το 2023 — και δημοσίευσή του την 1η Ιουνίου 2026

Το δεύτερο εξάμηνο του 2023 η Επιτροπή ξεκίνησε τις εργασίες που είχε ανακοινώσει στην απάντησή της στην ΕΠΠ για την κατάρτιση χάρτη πορείας με σκοπό τη σταδιακή κατάργηση των δοκιμών σε ζώα στο πλαίσιο των αξιολογήσεων χημικής ασφάλειας. 

Οι εργασίες ολοκληρώθηκαν το 2026 και ο χάρτης πορείας δημοσιεύτηκε την 1η Ιουνίου 2026 (δελτίο Τύπου). 

Βλ. πληροφορίες σχετικά με τον χάρτη πορείας για τη σταδιακή κατάργηση των δοκιμών σε ζώα στον ειδικό ιστότοπο.

Βλ. πληροφορίες για τα σχετικά εργαστήρια και συνέδρια που διοργανώνονται από το 2023.

Βλ. πληροφορίες σχετικά με την ευρωπαϊκή σύμπραξη για τις εναλλακτικές προσεγγίσεις στις δοκιμές σε ζώα (EPAA) — μια σύμπραξη μεταξύ της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και της βιομηχανίας που αποσκοπεί στην αντικατάσταση των δοκιμών σε ζώα από καινοτόμες μεθόδους δοκιμών χωρίς τη χρήση ζώων / μεθοδολογίες νέας προσέγγισης — και για τις διασκέψεις και δραστηριότητές της. 

Οι εργασίες για την εφαρμογή του χάρτη πορείας ξεκίνησαν τον Ιούνιο του 2026, με τη σύσταση της συντονιστικής ομάδας του χάρτη πορείας για τη στήριξη της εφαρμογής. Από κοινού με την EPAA, η Επιτροπή διοργάνωσε τριήμερη διάσκεψη με θέμα «Ασφάλεια των χημικών προϊόντων χωρίς τη χρήση ζώων και εφαρμογή του χάρτη πορείας» (1-3 Ιουνίου 2026), με ειδικές συνεδρίες σχετικά με ασφαλείς χώρους και για τη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης στην κανονιστική επιστήμη.

Μια άλλη βασική δράση είναι η συνεργατική πλατφόρμα για εναλλακτικές λύσεις αντί των δοκιμών σε ζώα (CP-AAT), η οποία ξεκίνησε τον Ιούνιο του 2026, με σκοπό την προώθηση της χρήσης προσεγγίσεων χωρίς τη χρήση ζώων σε όλους τους νομοθετικούς τομείς που εμπίπτουν στην αρμοδιότητα του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Χημικών Προϊόντων (ECHA). Η πλατφόρμα αποτελείται από εμπειρογνώμονες του ECHA, αρχές των κρατών μελών και παρατηρητές από την Επιτροπή και ΜΚΟ.

Εναλλακτικές μέθοδοι αντί των δοκιμών σε ζώα στον τομέα της έρευνας 

Η Επιτροπή πρότεινε δράση πολιτικής για τον Ευρωπαϊκό Χώρο Έρευνας (ΕΧΕ) σχετικά με προσεγγίσεις χωρίς τη χρήση ζώων στη βιοϊατρική έρευνα και στις δοκιμές φαρμακευτικών προϊόντων. Η δράση αυτή παρουσιάστηκε κατά τη διάρκεια ειδικού εργαστηρίου στο πλαίσιο διάσκεψης του Ευρωπαϊκού Χώρου Έρευνας στις 18-19 Σεπτεμβρίου 2024. Η δράση ξεκίνησε τον Δεκέμβριο του 2025.

Η Επιτροπή συμπεριέλαβε «εναλλακτικές μεθόδους αντί των δοκιμών σε ζώα» στο στρατηγικό σχέδιο για το πρόγραμμα «Ορίζων Ευρώπη» για την περίοδο 2025-2027 (ταμείο έρευνας και καινοτομίας της ΕΕ). 

Στις 10-11 Απριλίου 2025 πραγματοποιήθηκε στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή (ΓΔ Έρευνας και Καινοτομίας) εργαστήριο σχετικά με μελλοντικά ερευνητικά πεδία προτεραιότητας για τις μεθοδολογίες νέας προσέγγισης. Αναμένεται να δημοσιευθεί έκθεση του εργαστηρίου σε μεταγενέστερο στάδιο. 

 

Αποφάσεις του Γενικού Δικαστηρίου σχετικά με τη σχέση μεταξύ του κανονισμού REACH και του κανονισμού για τα καλλυντικά προϊόντα (T-655/20 και T-656/20)

Όπως αναφέρεται στην απάντηση στον πρώτο στόχο της πρωτοβουλίας —«Προστασία και ενίσχυση της απαγόρευσης των δοκιμών καλλυντικών σε ζώα»— η διασύνδεση μεταξύ του κανονισμού REACH και του κανονισμού για τα καλλυντικά προϊόντα εξεταζόταν την περίοδο εκείνη από το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Στις 22 Νοεμβρίου 2023 το Γενικό Δικαστήριο εξέδωσε τις αποφάσεις του και διευκρίνισε ότι ο κανονισμός REACH επιβάλλει στις εταιρείες που παρασκευάζουν ή εισάγουν χημικές ουσίες, οι οποίες χρησιμοποιούνται μόνο σε καλλυντικά προϊόντα, να παρέχουν πληροφορίες (που προκύπτουν, κατά περίπτωση, από δοκιμές σε ζώα) σχετικά με τις επικίνδυνες ιδιότητες αυτών των ουσιών με σκοπό την αξιολόγηση της ασφάλειας των εργαζομένων που παρασκευάζουν ή επεξεργάζονται αυτές τις ουσίες.

Η Επιτροπή θα εξετάσει προσεκτικά τις αποφάσεις του Δικαστηρίου ενόψει πιθανών μελλοντικών μέτρων.